Праца ў гандлі і паслугах: калі патрэбны моўны сертыфікат
4 хв чытання
Калі вы прадаяце тавары або аказваеце паслугі жыхарам Літвы, першыя два гады да вас прымяняецца базавая (A1) катэгорыя і толькі пасля гэтага — першая (A2). Такі парадак дзейнічае з 1 студзеня 2026 года; яго ўвяло дапаўненне да апісання катэгорый, унесенае пастановай № 827 ад 26 лістапада 2025 года.
Практычны вынік просты: для гэтай групы першая (A2) катэгорыя стане актуальнай не раней за 1 студзеня 2028 года — але двухгадовы адлік у кожнага чалавека свой.
З якога дня лічацца два гады
Не з моманту працаўладкавання і не з пачатку каляндарнага года. Два гады лічацца з дня, калі іншаземцу ўпершыню выдадзены дакумент, які пацвярджае або дае права пражываць у Літоўскай Рэспубліцы.
Тое ж палажэнне распаўсюджваецца на тых, хто мае дазвол на сезонную працу.
| Этап | Якая катэгорыя | Што гэта значыць на практыцы |
|---|---|---|
| першыя два гады з першага дакумента аб праве пражывання | базавая (A1) | патрэбны сертыфікат узроўню A1 |
| пасля сплыву двух гадоў | першая (A2) | патрэбны сертыфікат узроўню A2 |
Экзамен у абодвух выпадках адзін і той жа — агульная праца з заданнямі ўзроўняў A1 і A2, якая дае адзін з трох вынікаў. Таму рыхтавацца мае сэнс адразу да A2: асобнага экзамену на A1 няма, а двухгадовы рубеж надыдзе сам.
Да каго першая (A2) катэгорыя адносіцца адразу
Двухгадовая адтэрміноўка датычыцца менавіта тых, хто прадае тавары і аказвае паслугі жыхарам. Агульнае правіла першай катэгорыі шырэйшае і ахоплівае работнікаў, якія па працы кантактуюць з людзьмі і (або) запаўняюць тыповыя формы дакументаў, — у сферы паслуг, вытворчасці, гандлю, транспарту і іншых галінах.
У апісанні пералічаны прыклады: вадзіцелі, гардэробшчыкі, афіцыянты, прадаўцы.
Калі вы не ўпэўнены, у якую групу трапляеце, сайт гэтае пытанне надзейна не вырашыць: усё залежыць ад канкрэтных службовых абавязкаў, а канчатковы адказ дасць установа, якая адміністрыруе экзамен.
Чый гэта абавязак — наймальніка ці ваш
Гэты пункт новы і яго часта прапускаюць. Раздзел апісання ўскладае абавязак забяспечыць, каб работнікі, якія непасрэдна абслугоўваюць жыхароў, мелі сертыфікат, на наймальніка. А для тых, хто самастойна гандлюе ці аказвае паслугі, — на іх саміх.
На практыцы гэта значыць, што наёмнаму работніку пра патрабаванне найчасцей першым паведаміць наймальнік, а таму, хто працуе самастойна, — ніхто.
Як рэгістравацца і колькі каштуе
Для працоўных мэт рэгістрацыя ідзе катэгарыйным шляхам — на сайце электронных паслуг установы,
якая адміністрыруе экзамен, eksternams.nsa.smm.lt, а не праз міграцыйную сістэму.
- рэгістрацыя адкрываецца за 30 каляндарных дзён да экзамену і зачыняецца за 7;
- заплаціць трэба цягам 24 гадзін пасля пацвярджэння рэгістрацыі, інакш яе ануляваюць;
- адна спроба каштавала 49 еўра ў 2025 годзе і 52 еўра ў 2026-м; кожная спроба аплачваецца асобна.
Увесь ход рэгістрацыі апісаны асобна: рэгістрацыя на экзамен.
Калі пачынаць
Рэальнае акно вузейшае, чым здаецца: рэгістрацыя доўжыцца каля трох тыдняў, экзамены праходзяць некалькі разоў на год паводле раскладу, а вынікі абвяшчаюцца цягам 12–15 працоўных дзён. Паміж рашэннем здаваць і сертыфікатам у руках праходзяць месяцы, а не дні.
Таму чакаць заканчэння двухгадовага тэрміну не варта — рыхтавацца разумна пачаць прынамсі за некалькі месяцаў.
На каго гэта патрабаванне не распаўсюджваецца
- Часовая абарона. Да іншаземцаў, якім у Літве нададзена часовая абарона, катэгорыі валодання дзяржаўнай мовай не прымяняюцца пры працаўладкаванні і самастойнай працы. На экзамены дзеля дазволу на пастаяннае пражыванне ці грамадзянства гэта выключэнне не распаўсюджваецца.
- Ужо наяўны сертыфікат. Асоба, якая ўжо набыла катэгорыю валодання дзяржаўнай мовай, здаўшы гэты экзамен, і падае пацвярджальны дакумент, экзамен не здае.
- Адукацыя. Частку людзей лічаць такімі, што набылі катэгорыю паводле адукацыі, — напрыклад тых, хто да 1991 года атрымаў сярэднюю адукацыю на мове нацыянальнай меншасці, калі выкладалася літоўская мова.
Усе выключэнні з умовамі сабраныя асобна: каму экзамен здаваць не трэба.
Чаго гэты тэкст не сцвярджае
- Мы не кажам, колькі разоў можна перазадаваць на катэгарыйным шляху. Надзейнай крыніцы пра парадак перазадач тут у нас няма, таму мы не сцвярджаем ні наяўнасці абмежавання, ні яго адсутнасці.
- Мы не пералічваем, якая канкрэтная пасада да якой катэгорыі належыць, апрача прыкладаў з самога апісання.
- Мы не называем санкцый за адсутнасць сертыфіката — у апісанні мы іх не знайшлі і выдумляць не будзем.
Праверыць свой узровень можна ва ўзорных экзаменацыйных тэстах, а пісьмо і гаварэнне патрэніраваць — у раздзеле трэніровак. Кароткія адказы пра ўвесь экзамен — на старонцы пытанняў і адказаў.
Крыніцы
- Пастанова Урада № 1688 са зменамі апісання (катэгорыі, правіла двух гадоў, абавязкі) — https://e-seimas.lrs.lt/portal/legalAct/lt/TAD/TAIS.224296/asr
- Узроўні, катэгорыі і кошт экзаменаў — https://eksternams.nsa.smm.lt/exam-levels
- Парадак рэгістрацыі — https://eksternams.nsa.smm.lt/registration-procedure
- Частыя пытанні пра экзамен па літоўскай мове для іншаземцаў — https://www.nsa.smsm.lt/duk/lietuviu-kalbos-egzaminas-uzsienieciams/
Апошняя праверка: 28 верасня 2026 г.
«Lietuvių A2» — незалежны сайт падрыхтоўкі да экзамену. Мы не экзаменацыйны цэнтр і не юрыдычнае бюро; мы не звязаны ні з адной установай, якая арганізуе або прызнае экзамены па дзяржаўнай мове. Гэты тэкст мае інфармацыйны характар і не з'яўляецца юрыдычнай кансультацыяй. Патрабаванні змяняюцца: пастановай ад 26 лістапада 2025 года парадак дапоўнены з 1 студзеня 2026 года. Свой выпадак перад дзеяннямі праверце ва ўстанове, якая адміністрыруе экзамен.